Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của đất nước
Chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời vào ngày 3/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ lâm thời tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Theo đó, tất cả công dân trai gái 18 tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo… Ngày 31/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài "Ý nghĩa Tổng tuyển cử" đăng trên Báo Cứu quốc. Người khẳng định: "Do Tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội. Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ, Chính phủ đó thật là Chính phủ của toàn dân"(1).
Ngày 5/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu và nhấn mạnh: "Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình... Ngày mai, dân ta sẽ được tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình và gánh vác việc nước..."(2).
Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta đã diễn ra theo những nguyên tắc dân chủ tiến bộ nhất: Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta có tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu rất cao, trung bình là 89%, nhiều nơi đạt 95%. Lần đầu tiên, nhân dân ta thực hiện quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông, trực tiếp và bình đẳng để bầu ra Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Việt Nam mới. Kết quả, có 333 đại biểu Quốc hội được bầu trong ngày Tổng tuyển cử. Trong thành phần của Quốc hội khóa I có đại biểu đại diện cho cả 3 miền Bắc - Trung - Nam, 10 đại biểu nữ, 34 đại biểu dân tộc thiểu số.
Quốc hội khóa I đã hội tụ đại biểu của tất cả các ngành, các giai cấp, tầng lớp xã hội từ công nhân, nông dân đến những nhà tư sản dân tộc, công thương gia như Nguyễn Sơn Hà, Trịnh Văn Bô...; những nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng như Nguyễn Văn Tố, Hoàng Đạo Thúy, Thái Văn Lung, Huỳnh Tấn Phát, Đặng Thai Mai... Quốc hội khóa I cũng hội tụ đại biểu của các thành phần tôn giáo trên đất nước ta như Thiên Chúa giáo (Linh mục Phạm Bá Trực), Phật giáo (Thượng tọa Thích Mật Thể), Cao Đài (Chưởng quản Cao Triều Phát)...
Quốc hội khóa I có nhiều điểm đặc biệt. Đây là Quốc hội đầu tiên (1946) và kéo dài nhất (1946-1960) của nước ta. Quốc hội khóa I đã xem xét, ban hành Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959 và nhiều đạo luật khác, đặt nền móng chính trị, pháp lý quan trọng, nhất là trong việc thành lập Chính phủ hợp hiến, hợp pháp do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Quốc hội khóa I cũng đã đóng góp to lớn vào công cuộc củng cố nền độc lập, xây dựng Nhà nước dân chủ cộng hòa, tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân; khôi phục, cải tạo và phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, đưa miền Bắc tiến trên con đường xã hội chủ nghĩa, làm cơ sở vững chắc cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.
Quốc hội Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng dân tộc
Suốt 80 năm qua (1946-2026) với 15 nhiệm kỳ, Quốc hội Việt Nam không ngừng đổi mới, khẳng định vị trí, vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và để lại những dấu ấn quan trọng, thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Quốc hội luôn là nơi hội tụ của trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm trước vận mệnh quốc gia. Quốc hội đã có những quyết sách mang tính sống còn trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, kiến tạo nền tảng thể chế cho công cuộc thống nhất đất nước; thể chế hóa đường lối Đổi mới; chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng và tạo nền tảng để đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình ngày nay.
Trong bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: Với 15 nhiệm kỳ hoạt động, Quốc hội Việt Nam không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, khẳng định vai trò là trung tâm của đời sống chính trị - pháp lý quốc gia, là thiết chế hiến định giữ vị trí then chốt trong việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. "Đặc biệt, việc Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp đã đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến, hiến định mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước" - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: Quốc hội cần tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm vẻ vang, đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. "Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, Đảng và nhân dân kỳ vọng các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục là những người tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, tiếp nối xứng đáng truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam" - Tổng Bí thư Tô Lâm nói.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, được tổ chức trong cùng một ngày trên phạm vi cả nước, trong bối cảnh công cuộc đổi mới ở nước ta sau 40 năm đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên mọi lĩnh vực đời sống, xã hội; đồng thời tích cực triển khai việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp bảo đảm tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả để tiến vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước./.
Báo Biên Phòng.